Bancaire toezichthouder over kunstmatige intelligentie, financiële markten en financiële stabiliteit
Plus Ultra | Kunstmatige intelligentie & financiële stabiliteit | 20 november 2026
Op 16 november 2026 publiceerde een bancaire toezichthouder enkele interessante overwegingen over de mogelijke gevolgen van kunstmatige intelligentie voor de stabiliteit van het financieel systeem. Die stabiliteit is één van de topprioriteiten van de bancaire en financiële toezichthouders sinds de crisis van 2008. Ook zij hebben al decennia alle ontwikkelingen en storingen meegemaakt op het gebied van automatisering en algoritmen op de financiële markten en beurzen. Deze overwegingen weerspiegelen de actuele stand van zaken op het gebied van kunstmatige intelligentie, effectenhandel en toezicht.
Voor alles over automatisering, algoritmische effectenhandel, beursstoringen en marktinstortingen en nog veel meer, zie het boek Duistere handelsplatforms en het recht van Amerika: toezichthouders, rechters, institutionele en particuliere beleggers, optimale uitvoering.
In de toespraak behandelt de toezichthouder enkele voor- en nadelen en mogelijke onbedoelde gevolgen van kunstmatige intelligentie voor onder meer effectenhandel en financiële stabiliteit. Algoritmische effectenhandel is zelf al ingewikkeld. Kunstmatige intelligentie is een nog geavanceerdere technologie die meer gegevens en meer ingewikkelde informatie ver- en bewerkt en toepast met meer ingewikkelde logica dan de gebruikelijke algoritmen voor effectenhandel. Die capaciteiten zijn zelf al voordelen. Nog een voordeel van die capaciteiten is, volgens de toezichthouder, dat kunstmatige intelligentie daardoor markttoezicht en beursbewaking kan bevorderen. Met kunstmatige intelligentie kunnen ook meer beleggers toegang krijgen tot geavanceerde technologie voor effectenhandel, hetgeen volgens de toezichthouder meer verscheidenheid van marktpartijen bevordert. Deze voordelen van kunstmatige intelligentie kunnen, aldus de toezichthouder, de doeltreffendheid, integriteit en werking van de markt versterken.
Naast deze voordelen zijn er ook de nadelen met hun risico’s. Nu kunstmatige intelligentie nog niet veel wordt gebruikt, is nog niet duidelijk wat de nadelen, fouten en risico’s zijn bij effectenhandel. Wie wil de eerste zijn die enorme verliezen moet nemen door een fout of storing in het systeem? Volgens de toezichthouder zullen de concrete gevolgen van kunstmatige intelligentie op de financiële markten veelal afhankelijk zijn van de technische keuzes die worden gemaakt op het gebied van modelontwerp, handelsgegevens, testen en toepassing.
Hoewel met kunstmatige intelligentie meer beleggers toegang kunnen krijgen tot handelsdeskundigheid en technologie, kan daarmee ook ongelijkheid in beschikking over informatie en marktconcentratie ontstaan, merkt de toezichthouder op. De meest geavanceerde kunstmatige intelligentiesystemen zijn duur en vergen enorme investeringen. Hierdoor krijgen de meest vermogende — dus niet de particuliere — beleggers een enorme voorsprong en marktmacht. Dus eigenlijk blijft het hetzelfde zoals het altijd al is geweest: megabanken en megamarktmakers met megatechnologie en de particuliere beleggers met de computer. Hoewel steeds meer beleggers toegang kunnen krijgen tot kunstmatige intelligentie, vergt een doeltreffend gebruik van kunstmatige intelligentie veel kennis en vaardigheden. De toezichthouder wijst erop dat ook die meer vermogen vergen. Hierdoor lijkt kunstmatige intelligentie dus eerder een voordeel voor de vermogende beleggers dan voor de minder vermogenden.
Indien beleggers beperkte aantallen soortgelijke kunstmatige intelligentiemodellen gebruiken die zijn gevuld met soortgelijke gegevens, dan kan er een risico op k(n)uddegedrag en een mogelijke stormloop ontstaan. Dat k(n)uddegedrag ontstaat wanneer beleggers dan soortgelijke beleggingsstrategieën gaan toepassen en (ongeveer) gelijktijdig hun reacties afstemmen op nieuws, andere informatie en elkaar.
Plus Ultra’s artikel van 8 juni 2026 bevat een voorbeeld van dat gedrag bij algoritmische handel:
“Blijkt dat iemand die ochtend vóór het openen van de beurs onder een pseudoniem op een bepaalde beleggingswebsite fnuikende beschuldigingen had gepubliceerd, zoals “aanzienlijk faillissementsrisico” en “niet in te investeren”. Blijkt dat deze die ochtend een verkoopgolf hadden veroorzaakt die mogelijk was verergerd door algoritmische handel die automatisch de verkoopgolf verwerkte als reden om ook te verkopen. Dus geautomatiseerd k(n)uddegedrag van de machines bovenop het k(n)uddegedrag van de overige beleggers deed de sneeuwbal van de beursberg rollen”.
De ervaring leert dat fouten in algoritmen storingen kunnen veroorzaken. Wanneer op een markt echter veel soortgelijke kunstmatige intelligentiemodellen handelen door dezelfde fout, dan ontstaat het risico op systeemgevolgen voor het financiële systeem. Dat zijn dan nog de onbedoelde fouten. Daarnaast zijn er nog de kwaadwillenden die opzettelijk transacties, koersen of nieuws en informatie willen manipuleren en aldus meerdere handelssystemen die werken op soortgelijke kunstmatige intelligentiemodellen tegelijkertijd te doen geloven dat zij massaal bepaalde effecten moeten (ver)kopen. Kunstmatige intelligentie zou de marktontwrichting dan vergroten.
De toezichthouder adviseert goed na te denken over de risico’s en gevolgen alvorens nieuwe technologie toe te passen in de handelsactiviteiten of marktinfrastructuur meer in het algemeen. Iedereen belang heeft belang bij veilige, eerlijke en efficiënte markten. Als echter de technologie nog niet volledig wordt begrepen en deze zich sneller ontwikkelt dan mensen kunnen bijhouden, dan is volgens de toezichthouder enige voorzichtigheid aangeraden.
De toezichthouder verwijst naar interessant onderzoek waarin wordt uitgelegd dat sommige speciale handelsalgoritmen (die leren met vallen en opstaan) zelfstandig onderling afgestemde gedragingen zouden kunnen ontwikkelen. Dit zou mededingingsrechtelijke problemen kunnen veroorzaken. Die zelflerende algoritmen kunnen ook zelfstandig leren de markt te manipuleren, bijvoorbeeld met bedrieglijke koopopdrachten zodat het lijkt alsof er veel vraag is naar een bepaald effect. Dit zou bestuurs- en strafrechtelijke problemen kunnen veroorzaken. Of zij kunnen leren handelsstrategieën te gebruiken die beursbubbels maken en uitbuiten, waardoor markten instabiel kunnen worden. Dit zou systeemproblemen kunnen veroorzaken. Beurzen zijn zelf al bezig om deze en andere mogelijke risico’s tegen te gaan met hun eigen geavanceerde technologische middelen voor beurstoezicht. Kunstmatige intelligentie is echter snel, dus de risico’s zijn er.
Kunstmatige intelligentie kan ook cyberrisico’s vergroten, omdat die sneller en meer kwetsbaarheden kunnen opsporen. Daarnaast kunnen zij zelf een risico zijn wanneer zij niet doen wat hun was opgedragen. Op 22 oktober 2026 zou volgens verschillende bronnen zelfstandige kunstmatige intelligentie onbevoegde toegang hebben gekregen tot bankrekeningen en hebben geprobeerd transacties te verrichten, onafhankelijk en zonder opdracht van de rekeninghouder. Dit gebeurde bij meerdere banken, die de toegang hebben geblokkeerd.
Los van de digitale aanvallen en inbraken, is het probleem dat sommige klanten hun inloggegevens delen met een kunstmatige intelligentiesysteem, dat geldt als een derde, waardoor de handelingen die daarna worden verricht, gelden als toegestane transacties. In die gevallen is de zelfstandige kunstmatige intelligentie een gemachtigde van de rekeninghouder die namens deze optreedt. Het schijnt voor banken moeilijk te zijn om te onderscheiden tussen de transacties en handelingen van een menselijke rekeninghouder en die van een kunstmatige intelligentiesysteem. En zijn er ook nog roekeloze of nalatige rekeninghouders.
Zelfstandige kunstmatige intelligentie en misbruik daarvan zijn dus voor financiële instellingen nieuwe veiligheidsuitdagingen. Door die uitdagingen moeten ook de juridische aspecten van de dienstverlening zorgvuldig worden onderzocht en getoetst en bijvoorbeeld de algemene voorwaarden worden aangepast. In elk geval één bank en één beleggingsplatform hebben daarom sowieso de toegang geweigerd aan kunstmatige intelligentiesystemen in het belang van hun eigen veiligheid en die van de klant. Het is evident wat de gevolgen kunnen zijn voor zowel de bank als de klant: kunstmatige intelligentie kan bijvoorbeeld eigenhandig en eigenzinnig de klant de financiële afgrond in duwen of kan worden (aan)gestuurd door delinquenten.
De gevolgen en risico’s van de inzet van kunstmatige intelligentie voor oplichting zijn groot, zie Plus Ultra’s artikel van 12 november 2026. De toezichthouder geeft een Brits voorbeeld van 2024. Hierin werd een kopie van het uiterlijk van de financieel directeur van een bedrijf ingezet in een videovergadering die een medewerker van Afdeling Financiën misleidde om USD 25 miljoen over te boeken naar de oplichter. Een oplichter in Italië probeerde hetzelfde in 2025 met de gekopieerde stem van een algemeen-directeur tijdens een telefoongesprek. De medewerker, eveneens bestuurder, stelde de beller echter een persoonlijke vraag waarop uitsluitend de algemeen-directeur het antwoord wist. Daarmee was de oplichting verijdeld.
Kunstmatige intelligentie kan wel helpen in de strijd tegen aanvallen. Dat is een voordeel. Maar daarin holt kunstmatige intelligentie achter de feiten aan, bij wijze van spreken. De aanvallers hoeven maar één keer de juiste kwetsbaarheid te treffen, ongeacht de hoeveelheid pogingen, terwijl bij elk van die pogingen de verdediging altijd op alle kwetsbaarheden moet letten en geen van die pogingen mag falen. Aanvallers hebben het voordeel dat zij kunnen uitproberen en falen — met kunstmatige intelligentie gaat dat nu versneld en met grotere volumes — totdat zij slagen, terwijl de verdediging continu doeltreffende bescherming moet bieden, onophoudelijk, zonder te falen. Falen is balen. Inclusief voor de financiele stabiliteit.
Veel dank voor uw bezoek. Bij Plus Ultra hechten wij veel waarde aan de kwaliteit van juridische vertalingen. Wij waarderen onze cliënten ten zeerste en delen graag onze juridische en vertaalkundige vakkennis met u. Veel dank voor de donaties en voor het delen van Plus Ultra met anderen voor wie dit nuttig kan zijn. Het is door uw steun dat Plus Ultra gratis een bijdrage kan leveren aan onze geliefde mensen met waardevolle meertalige hulp en juridische en taalkundige artikelen en ook nuttige toeristische informatie en beelden. Nogmaals hartelijk dank voor uw steun en wij hopen u snel weer te zien.

Ontvang Plus Ultra’s nieuwsbrieven in het Nederlands.
Volg Plus Ultra op YouTube en TikTok om te genieten van onvergetelijke ervaringen en adembenemende plaatsen zoals u die hierboven ziet.
Meer informatie over Plus Ultra’s juridische, taalkundige en toeristische diensten in Colombia.
Benut Plus Ultra’s waardevolle juridische vertaaltips in het Engels en Spaans voor bij de Nederlandse notaris.
U zult zien dat onze naam, ideeën en publicaties worden gekopieerd of iets soortgelijks wordt gemaakt of geprobeerd. Plus Ultra herkent u aan de inhoud.
© Plus Ultra Juridische Vertalingen & Uitgeverij. Alle rechten voorbehouden.


