Plus Ultra gaat buitengaats: fiscaal- en erfrechtelijke vermogensbescherming

Plus Ultra | Kruispunt belasting- en erfrecht | 3 februari 2026

Plus Ultra begeeft zich op het drukke kruispunt waar vertalen, financiën en recht allemaal netjes samenkomen en ordentelijk hun weg weten te vinden. Dat het goed verloopt, betekent niet dat juridisch vertalen eenvoudig is. Integendeel.

Juridisch vertalen is een vak waarvoor veel vertaalkennis vereist is en ook veel juridische kennis. En beide zijn moeilijk. Nog moeilijker wordt het als het rechtsgebied vol financiën is, zoals belasting-, bank- en effectenrecht. Dan zijn er veel risico’s op een verkeerde interpretatie van de bron- of doeltaal door gebrek aan vakkennis. Die incorrecte uitleg kan worden gedaan door zowel een deskundige jurist (wegens gebrek aan vertaalkundigheid) of een deskundige vertaler (wegens gebrek aan juridische vakkundigheid). Er zijn te veel oorzaken om hier op te noemen, maar bij het vertalen van financieel recht zijn de risico’s steeds maal vijf: op het gebied van (1) de brontaal, (2) doeltaal, (3) het recht, (4) financiën en (5) vertalen. Een mijnenveld dus.

Dit is iets wat in het algemeen in Nederland ernstig wordt onderschat. Onduidelijk is waarom. “Je hoeft het toch alleen maar effe om te zetten” is vaak te horen. Dus laten we eens kijken hoe dat effe omzetten gaat in Nederland aan de hand van twee concrete voorbeelden die glashelder tonen waarom juridisch vertalen vakmanschap vereist. De context is erfrecht dat bij de buitengaatse vermogensbescherming ook veel aan de orde komt.

Het eerste voorbeeld is van een Nederlandse beëdigde tolk/vertaler in een blad van het notariaat:

“Zo bestaat het Nederlandse concept van tweetrapsmaking niet in de wetgeving van de meeste Engelstalige landen”.

Nog voordat we verder kunnen lezen, dringt zich meteen de vraag op of dit klopt. Daarnaast wordt geconcentreerd op wetgeving (vanuit perspectief van sommige Europese rechtsgebieden die op codificatie zijn gericht), maar wordt niets gezegd over jurisprudentie die even belangrijk, zo niet nog belangrijker, is vanuit het perspectief van Anglo-Amerikaans recht en dat van de rest van de wereld. Maar goed, het punt van dat artikel was dat vertalen juridische vakkennis vereist. De opmerking bewijst zichzelf. Zou in de Engelstalige wereld met de vele manieren van buitengaats bankieren en belastingontwijking nu daadwerkelijk niet iets zijn als tweetrapsmaking?

We gaan even te rade bij een Nederlandse notaris, want die kan het vast wel uitleggen en als we even boffen ook nog eens in het Engels:

“The two-stage making (formerly called “fideï-commis de residuo” or “making over hand”) can be used for several purposes. First, it is a means to dispose of your estate yourself multiple times, “ruling over your grave,” as it were. Second, it can be a means of saving inheritance tax (formerly called “inheritance tax”)”.

Let niet op spellingsfouten. Het grootste probleem is hier het gebrek aan juridische vakkennis in het Engels. Het andere grote probleem is gebrek aan kennis van het alledaagse Engels. In deze zeer korte tekst zijn die problemen vooral duidelijk in de morfologische vertaling “making over hand”. Daarbij worden zo veel mogelijk letters uit de woorden van de Nederlandse brontekst gebruikt (“making over de hand”), ongeacht of de vertaling ook daadwerkelijk iets betekent. De enige logische betekenis die een Engelstalige in deze Engelse tekst zou kunnen lezen met zelfgemaakte grammaticale en semantische correctie is “making hand over fist”, een betekenis die hier überhaupt niet relevant is noch past. Ook ziet u de letterlijke vertaling van “ruling over your grave” die iets anders betekent (“over je graf regeren” met een waakhond) dan wat er in het Nederlands wordt bedoeld (“over je graf heen regeren” door ver na je dood nog te bepalen wat er met je vermogen gebeurt, dus vanuit je graf regeren, beter gezegd). En zo zijn er nog meer vertaalproblemen.

U ziet dat slechts één kleine nuance van één woordje — tja, je moet het maar net even weten — genoeg is om volledig te verdwalen in betekenissen en vertalingen. Dat is nu precies het grote probleem met morfologisch vertalen en letterlijk vertalen waarbij men zo veel mogelijk dezelfde letters en woorden wil gebruiken. Meestal betekenen die vertalingen in het geheel niets, zoals “two-stage making”, of totaal iets anders, zoals de Nederlandse term ‘hardheidsclausule’ die inhoudelijk niets betekent en daardoor — hoe bedoel je “hardheid”— onbegrijpelijk is.

Maar Nederlandse juristen kunnen in het Nederlands duidelijk uitleggen wat de semantische betekenis is van de twee trappen in de making. Dus voor een goede juridische vertaling is de vraag belangrijk of Engelstalige juristen hetzelfde zeggen. En hier komen we bij een cruciale vaststelling in juridisch vertalen naar het Engels: er is eigenlijk nooit iets dat niet te vertalen is, meestal bestaat iets wel in het Engels maar juist niet in het Nederlands (zoals een trust). Inhoudelijk bestaan concepten vaak in beide talen en rechtsstelsels, maar er wordt vanuit een ander perspectief of naar een ander aspect gekeken om iets een naam te geven. Juridisch wordt er met andere wetten, procedures of rechtsfiguren gewerkt om hetzelfde resultaat te bewerkstelligen. Dit zorgt allemaal voor andere benamingen die op hun beurt weer zorgen voor heel veel mogelijkheden om te verdwalen.

Dit kun je alleen weten als je grondige kennis hebt van het recht van de brontaal – om te kunnen begrijpen wat er wordt bedoeld – en van het recht van de doeltaal – om te kunnen vertalen wat er wordt bedoeld. Dat is ingewikkeld en moeilijk. Neem bijvoorbeeld slechts het fiscaalrechtelijke aspect van vermogensbescherming waarbij fiscaal een zo gunstig mogelijke uitkomst wordt gezocht. De besparingsmogelijkheden en de juridische middelen om die te bereiken worden bepaald door de toepasselijke regels die in elk land verschillend kunnen zijn ongeacht of er dezelfde taal wordt gesproken. Dan hebben we het niet eens gehad over de erfrechtelijke en alle overige aspecten die het allemaal nog ingewikkelder en moeilijker maken.

In de context van bovenstaande Engelse vertaling kom je in Amerikaans recht al gauw uit bij allerlei trustvormen en testamentbepalingen die volgens de wet en jurisprudentie jou in staat stellen om in die “twee trappen” ervoor te zorgen dat niets van je vermogen gaat naar die kinderen (die je totaal niet kunt uitstaan) van je ex (die je al helemaal niet meer totaal niet kunt uitstaan). Alleen het Amerikaans recht noemt het feitelijke proces niet “twee trappen”, eerder “twee stappen”, maar kijkt bijvoorbeeld naar wat er overblijft. Zouden we het bijvoorbeeld als een “tweetrapstrust” vertalen in het Engels, dan zou een Amerikaanse jurist graag de truststukken willen lezen, maar die zijn er in een Nederlands testament niet omdat de tweetrapsmaking een clausule in het testament is, niet een truststuk. Dus is de vertaling niet correct.

Ziet u hoe veel deskundigheid vereist is voor juridisch vertalen? U vraagt zich wellicht af of kunstmatige intelligentie of machinevertalingen niet nuttig zijn daarbij. Nee. Als er onjuiste vertalingen zijn ingevoerd in de machine, dan kunnen er alleen maar onjuiste vertalingen uitkomen. U ziet in bovenstaande voorbeelden hoe moeilijk het is om de juiste vertalingen te vinden. Ook leest u onder de machinevertalingen steeds de waarschuwing dat de vertaling niet door een mens zijn gemaakt en daardoor incorrect kunnen zijn.

Kunt u nagaan: dit waren slechts twee heel korte praktijkvoorbeelden. Bij juridisch vertalen gaat het om talloze stukken boordevol pagina’s boordevol vaktermen boordevol alledaagse taal. Wat is dan de beste vertaalstrategie? U mag het zeggen.

Toch even Plus Ultra bellen, hoor. Bij Plus Ultra, gespecialiseerd in Amerikaans bank- en effectenrecht, kunt u namelijk terecht voor zorgvuldige vertalingen en kwaliteitscontrole van vertalingen van onder meer juridisch nieuws, juridische stukken, wetgeving en jurisprudentie.

Veel dank voor uw bezoek. Bij Plus Ultra hechten wij veel waarde aan de kwaliteit van juridische vertalingen. Wij waarderen onze cliënten ten zeerste en delen graag onze juridische en vertaalkundige vakkennis met u. Veel dank voor de donaties en voor het delen van Plus Ultra met anderen voor wie dit nuttig kan zijn. Het is door uw steun dat Plus Ultra gratis een bijdrage kan leveren aan onze geliefde mensen met waardevolle meertalige hulp en juridische en taalkundige artikelen en ook nuttige toeristische informatie en beelden. Nogmaals hartelijk dank voor uw steun en wij hopen u snel weer te zien.

U zult zien dat onze naam, ideeën en publicaties worden gekopieerd of iets soortgelijks wordt gemaakt of geprobeerd. Plus Ultra herkent u aan de inhoud.

© Plus Ultra Juridische Vertalingen & Uitgeverij. Alle rechten voorbehouden.