Plus Ultra | Cassatierecht

Sprongcassatie. De advocaat dient cassatiestukken in met te veel foute rechtsverwijzingen. Digitaal delier door de door en door desastreuze digitalisering daarvan. De stukken zijn zo onaanvaardbaar dat de cassatierechter zware sancties passend acht, met verwerping van het cassatieberoep. Het gemak van slechts één druk op de knop, de knop van zelfvernietiging. Gewoon gruwelijke gevolgen gegenereerd door gratis geautomatiseerd geijl.

Dit komt tegen de achtergrond waarin kunstmatige intelligentie eigenhandig alle productiegegevens van een bedrijf met reservekopieën in 9 seconden verwijdert, permanent. Waarin senior advocaten verantwoordelijk zijn gehouden voor door juniors ingediende processtukken met geautomatiseerd geijl. En waarin de rechter wel sancties maar geen geldboete oplegt aan een Officier van Justitie, omdat deze worstelt met baanverlies door het digitaal delier in zijn stukken. Een ambtsgenoot elders is onder meer geschorst en mag gedurende 6 maanden niet meer bij de cassatierechter procederen. Kunstmatige intelligentie is haar tol aan het eisen in de Amerikaanse juristerij. Werkelijk wenen door wanen.

In de Nederlandse juristerij gaat dat anders. Merk op dat weinig bekend is (gemaakt) over de omvang van het probleem met geautomatiseerd geijl. Voor het digitaal delier in hun processtukken mochten, tot februari 2026, 3 advocaten het doen met een verplichte cursus en — de lichtste tuchtmaatregel — een waarschuwing. De reacties van 2 feitenrechters op geautomatiseerd geijl in processtukken: “[N]u sommige (vermeende) uitspraken niet bestaan en van andere aangehaalde uitspraken de relevantie onduidelijk is, zal de rechtbank het beroep op deze (vermeende) rechtspraak passeren”. Door de haken lijkt het alsof de rechters onzeker zijn over de onjuistheid. De rechter passeert en de cliënten zijn passé. Zij verloren in beide zaken, maar dat raadde u al. De rechters kon het niet minder schelen. De advocaten nog minder. Beiden krijgen gewoon betaald, ongeacht cliënt en van cliënt. Zou deze met gezond verstand een tuchtklacht indienen? U mag het zeggen.

De uitgebreide uitleg in Amerikaanse uitspraken over bescherming van de cliënt, verantwoordelijkheden en plichten van de advocaat, de ernst van de waarheidsplicht, rechtvaardigheid, behoorlijke en eerlijke rechtspleging, en het fundamentele belang van waarheid, zijn in Nederland nergens te bekennen. Een uitzondering: “Dit schaadt namelijk de belangen van de cliënt en de andere procespartij kan daardoor op het verkeerde been worden gezet”. Dat was alles. Uitspraken van Nederlandse feitenrechters zijn te herkennen aan een gebrek aan motivering, zoals hierboven. In Amerika wordt dit soort rechtspraak ipse dixit genoemd: geen uitleg, anders dan “omdat ik het zeg”.

Een andere rechtscultuur met andere opvattingen over het belang van al deze Amerikaanse overwegingen. Voor de juristerij zelf is dat geen probleem, vooral niet voor de advocaat natuurlijk. Voor de cliënt wel: de advocaat gebruikt gratis geautomatiseerd geijl voor de duur van 1 druk op de knop, cliënt betaalt het tarief voor het aantal gedeclareerde uren voor die druk, advocaat verliest de rechtszaak, cliënt betaalt eindnota van advocaat — met nog meer gedeclareerde uren en kantoor-, zittings- en vervoerkosten enzovoorts — plus alle overige kosten bij veroordeling in de proceskosten. Vergeet overigens niet de afdrukkosten voor de vele pagina’s waarop het digitaal delirium is afgedrukt. De rechter passeert, de cliënt voelt zich gepasseerd maar is voor de rechter en advocaat passé.

De Nederlandse wettelijke waarheidsplicht is rekbaar, inclusief voor de Orde van Advocaten. Ook gerechtsdeurwaarders hoeven in hun stukken sowieso niet de waarheid te zeggen. Let op het woord “gerecht”, waarvan zij onderdeel zijn. Ons kent ons. Wellicht vandaar dat de rechters in het toeslagenschandaal nergens te vinden waren. Zij onderscheiden tussen “materiële” en “procedurele ” waarheid. Welke van die 2 is waar of is de waarheid elastisch, afhankelijk van wie die uit? Was de raadsheer die gerechtelijke stukken vervalste een uitzondering? U mag het zeggen.

Bij deze rechtsculturele feitenconstatering en vergelijking is de vraag echter niet welk land het beter doet, maar hoe cliënten zich kunnen beschermen. In de financiële sector kan een zorgvuldig dossier voor procesvoering maken veel werk vergen van meerdere afdelingen. De daarmee gemoeide tijd, werk en geld verloren laten gaan, omdat de externe advocaat met een druk op de knop geautomatiseerd geijl indient bij de rechter die dit niet uitmaakt, is een omvang- en belangrijk verlies. Voor het rechtvaardigheidsgevoel is niet uit te leggen waarom de Nederlandse rechter de belastingbetaler die voor deze met rechtspraak belaste ambtenaar betaalt, ongemotiveerd “passeert”. De advocaat en rechter die wel zorgvuldig werk leveren, worden hierdoor ook ernstig benadeeld.

Terug naar de Amerikaanse cassatie. Na grondig onderzoek van zijn 2 cassatiestukken dagvaardt de cassatierechter hem om uit te leggen waarom hem geen sancties moeten worden opgelegd wegens indiening van processtukken met onjuiste rechtsverwijzingen. Twee dagen voor de zitting had hij verzocht om verlof tot onttrekking aan de zaak. Ter zitting erkende hij dat veel van de rechtsbronnen in zijn stukken niet bestaan en dat hij die had verkregen door een verkeerd gebruik van kunstmatige intelligentie. Hij bood zijn verontschuldigingen aan, aanvaardde volledige verantwoordelijkheid en erkende dat sancties passend waren. Ook verklaarde hij dat hij zijn gedragingen had gemeld bij Orde van Advocaten. Hij bood aan de advocaatkosten en overige kosten te compenseren die de tegenpartij had gemaakt voor de reactie op de niet-bestaande rechtsbronnen. Deze door de tegenpartij geschatte kosten ad USD 17.200 heeft hij vervolgens vergoed.

De oorzaak van het probleem is volgens de cassatierechter niet kunstmatige intelligentie; integendeel, juridisch onderzoek daarmee kan soms zeer nuttig zijn voor zowel advocaten als rechters. Het probleem met verzonnen rechtsverwijzingen in processtukken wordt veroorzaakt door advocaten die niet goed onderzoek doen en niet de rechtsverwijzingen controleren die kunstmatige intelligentie geeft. Het probleem wordt dus veroorzaakt door nalatigheid van de advocaat. De tegenpartij verspilt tijd en geld aan het weerleggen van verzinsels en de cliënt wordt de mogelijkheid ontnomen om te pleiten op basis van echte jurisprudentie. De tijd die de rechter moet besteden aan onderzoek en controle, kan leiden tot verstoring van andere rechtszaken of kan hij niet besteden aan andere rechtszaken.

“[T]he root of the problem does not lie with AI itself; on the contrary, AI-assisted legal research can sometimes be quite helpful to both practitioners and judges. […] Rather, the problem of fake citations in court filings is the result of attorneys failing to properly research and verify the results of AI-generated citations—in short, attorney negligence in checking his or her work.”

Ibach v. Stewart, No. SC-2025-0106 (Ala., April 24, 2026)

Partijen kunnen reputatieschade lijden wanneer zij valselijk worden beschuldigd van dingen die zij niet hebben gedaan. (In Amerika, anders dan in Nederland, worden rechtszaken in beginsel niet geanonimiseerd ter bevordering van onder meer de openheid en eerlijkheid.) Rechters en gerechten kunnen reputatieschade lijden wanneer zij valselijk worden genoemd als de auteurs van nepuitspraken. Hierdoor ontstaat cynisme over de juristerij en rechtspraak. Een procespartij zou in de toekomst verleid kunnen worden om een rechterlijke uitspraak aan te vechten door valselijk de echtheid daarvan in twijfel te trekken. Het publiek is terecht ontzet en verontwaardigd wanneer in ingediende processtukken niet waarheden staan maar — vanwege luiheid en gemak — verzinsels.

De tegenpartij en cassatierechter moesten veel tijd en werk besteden aan het spitten door rechtsverwijzingen die niet juist zijn of simpelweg niet bestaan. De uitspraak is lang, omdat die laat zien hoe de tegenpartij steeds elk verzinsel heeft moeten aanwijzen en ontkrachten. Hoewel de advocaat oprecht spijt lijkt te hebben, doet dat niet af aan het feit dat zijn fouten veel tijd hebben gevergd van de tegenpartij en gerechten, aldus de cassatierechter. Deze ernstige overtredingen kunnen niet worden getolereerd in het Amerikaanse rechtssysteem dat tot doel heeft de waarheid en rechtvaardigheid te vinden.

Zijn processtukken zijn volledig onaanvaardbaar, omdat wordt verwezen naar talloze ongeldige, onjuiste of irrelevante rechtsbronnen. De meeste worden verkeerd aangehaald of bestaan niet. Nu zelfs niet een nog maar net aanvaardbaar processtuk is ingediend, blijft er niets over voor de rechter om kennis van te nemen, zodat aldus het cassatieberoep gereedligt voor verwerping. Nu de stukken geen geldige rechtsbronnen bevatten en dus niet voldoen aan de procesregels voor cassatie, moet het cassatieberoep worden verworpen. Nu het cassatieberoep enige rechtsgrond ontbeert en juridisch volledig inadequaat is, is het daarmee onzinnig, zodat wettelijke sancties passend zijn.

Hoewel hij had verzocht om verlof tot indiening van “aanvullende” processtukken, moet dit verzoek worden afgewezen. Volgens de regels kan een procespartij van wie de advocaat een onaanvaardbaar processtuk heeft ingediend, niet simpelweg een nieuw stuk indienen met nieuwe argumenten onderbouwd met nieuwe rechtsbronnen, nadat de termijn voor indiening al is verlopen. Een dergelijke tweede poging zou uiterst oneerlijk zijn voor de tegenpartij en strijdig zijn met een voortvarende rechtspleging. De uitspraak bevat nog meer overwegingen en uitleg, maar dit is voldoende.

De advocaat moet alle kosten vergoeden aan de tegenpartij ad USD 17.200. Ook moet hij de kosten in cassatie aan het gerecht betalen, en wel maal 2. Het is hem verboden om verder nog enig ander stuk in te dienen bij de cassatierechter, tenzij een andere advocaat dat voor hem doet. Ook volgt verwijzing naar de Orde van Advocaten voor eventuele disciplinaire maatregelen. Het gerecht verleent hem verlof tot de verzochte onttrekking en voegt daaraan toe dat als hij dat niet zelf had verzocht, het hem zou hebben gewraakt, zodat hij niet meer in deze zaak zou mogen optreden.

Één van de raadsheren merkte op dat de advocaat kennelijk kunstmatige intelligentie had gebruikt om een verontschuldiging aan het gerecht te schrijven voor het feit dat hij kunstmatige intelligentie had gebruikt in zijn processtukken. Het gebruik van kunstmatige intelligentie om een verontschuldiging te schrijven voor eerder gebruik van kunstmatige intelligentie. “Dit is een automatisch gegenereerd bericht”.

“This kind of egregious conduct cannot be tolerated in a judicial system whose purpose is to pursue truth and justice, but whose resources are already strained almost to the maximum. This Court—indeed, every court within our judicial system—must be able to trust the submissions of attorneys who practice before it. Otherwise, the precious resources available to us will eventually be strained to the breaking point.”

Ibach v. Stewart, No. SC-2025-0106 (Ala., April 24, 2026)

Of u nu particulier of ondernemer bent, waar dan ook, het kan geen kwaad om te vragen aan uw advocaat of die schriftelijk — niet telefonisch of van aangezicht tot aangezicht — kan vertellen of en hoe die kunstmatige intelligentie gebruikt voor uw zaak. De tegenpartij in cassatie won dubbel: finale afwijzing en volledige kostenvergoeding. Kunstmatige intelligentie kan uw hele zaak vernietigen ten koste van uw tijd en geld, zonder dat u ook maar iets heeft gedaan en ook zonder dat uw advocaat ook maar iets heeft gedaan, anders dan één simpele druk op een knop. Dit is belangrijk als uw advocaat internationaal gaat, waar de cliënt en de waarheid in het recht, enigszins anders dan in het Nederlands recht, niet worden “gepasseerd”.

U zult zien dat onze naam, ideeën en publicaties worden gekopieerd of iets soortgelijks wordt gemaakt of geprobeerd. Plus Ultra herkent u aan de inhoud.

© Alle rechten voorbehouden. Plus Ultra Juridische Vertalingen, Wetgeving & Uitgeverij.