Plus Ultra | Kruispunt bank-, effecten- en strafrecht | 6 maart 2026

Op Wall Street heerst nervositeit vanwege schaduwbankieren. Verwar dit niet met ondergronds bankieren, want schaduwbankieren heeft niets te maken met misdrijven. Het gaat veeleer om financiële instellingen die niet traditionele banken zijn, maar feitelijk wel bankactiviteiten verrichten. Deze financiële sector heeft de plaats ingenomen van de bankensector na de financiële crisis van 2008.

Het toezicht op banken werd strenger. Zo moesten zij voortaan door centrale banken worden getest op weerbaarheid in situaties van bijzondere of onverwachte druk. Niet-bancaire instellingen worden niet getest (dus zij zijn daar ook niet op voorbereid zoals banken). Vooral vanwege de riskante kredietverstrekkingspraktijken die helemaal fout waren gegaan, werden ook bijvoorbeeld de bancaire leningsvoorwaarden strikter. En dat is precies één van de plaatsen waar de schaduwbanken gingen kapitaliseren.

Immers, dat strenger toezicht gold voor de bankensector, niet voor de financiële instellingen daarbuiten. Met de vrijheid van minder toezicht konden zij meer risico’s nemen en veel geld verdienen. Dus zij gingen rechtstreeks op maat gemaakte privéleningen verstrekken aan middelgrote en kleine bedrijven en personen die door hun financiële situatie niet meer voor reguliere bankleningen in aanmerking kwamen. Daarbij dienen vaak de activa van de lener als onderpand voor de lening. De instellingen kunnen u alles vertellen over de werking en voordelen van deze financieringsvorm, objectfinanciering. Hier leggen we de nadruk op privé, dus leningen die onderhands worden overeengekomen tussen de partijen en niet openbaar zijn. Het gaat derhalve om transacties die, bij wijze van spreken, in de schaduw tot stand komen, met alle voor- en nadelen van dien, zoals u zult zien.

Was de niet-bancaire sector in 2008 nog niet zo groot, thans gaat er bijna USD 2 biljoen in om. Één aantrekkelijk punt voor beleggers is dat een hoger rendement dan de markt wordt geboden: 7% tot zelfs 10% in vergelijking met veel lagere percentages van bijvoorbeeld Amerikaanse schatkistpapieren. De sector is een kruispunt voor met name grootbanken, alternatieve vermogensbeheerders, participatiemaatschappijen en institutionele beleggers. De sector is zich in recente jaren ook steeds meer gaan richten op vermogende particuliere beleggers.

De nervositeit wordt veroorzaakt door meerdere gebeurtenissen. Vermogensbeheerders hebben bijvoorbeeld beleggingsportefeuilles met veel bedrijven die software als dienst aanbieden. Deze bedrijven hebben eigenlijk niet veel activa, maar bieden vooral verwachtingen van inkomsten in de toekomst. Het probleem is dat in die toekomst naar verwachting software als dienstverlening door de ontwrichtende werking van kunstmatige intelligentie overbodig zal worden gemaakt.

Een andere belangrijke gebeurtenis is dat recentelijk fondsen veel verzoeken van beleggers hebben ontvangen die hun ingelegde geld terug willen. Dus om aan de verzoeken te kunnen voldoen, moeten de fondsen bijvoorbeeld de privéleningen gaan verkopen. Wellicht gaat dat de eerste paar keren goed, maar als er veel verzoeken zijn, is de vraag of zij leningen kunnen blijven verkopen zonder verlies. Daarnaast wordt in geval van een grote hoeveelheid opnameverzoeken druk op de liquiditeit uitgeoefend. De weerbaarheid van de instellingen tegen deze of zwaardere liquiditeitsdruk is nimmer getest. Een beschuldiging in een recente massavordering van beleggers is dat een fonds niet transparant is geweest over de hoeveelheid opnameverzoeken die volgens hen aanzienlijke financiële gevolgen heeft gehad voor het fonds, terwijl de bestuurders beweerden dat er geen aanzienlijke druk kwam vanuit de opnameverzoeken.

Dat brengt ons bij een andere belangrijke gebeurtenis. Onlangs heeft een vermogensbeheerder besloten dat beleggers voorlopig geen opnames uit een fonds meer mogen doen. Sowieso kunnen in dit soort fondsen beleggers vaak uitsluitend periodiek, dus niet te allen tijde zoals bij een bank, hun ingelegde geld opvragen. Voor institutionele beleggers die gedurende een langere beleggingstermijn (2, 3 of meer jaren bijvoorbeeld) hun geld vastzetten, is dit niet zo’n probleem. Particuliere beleggers daarentegen willen vaak niet zo’n lange beleggingstermijn maar meer rendement en liquiditeit. En daar wringt het in dit soort fondsen waar juist minder liquide effecten worden aangeboden, terwijl de particuliere belegger juist liquide effecten wil en dacht te krijgen. “Goed de fondsstukken lezen, hoor”, zeggen de fondsen.

Wellicht één van de belangrijkste oorzaken voor de spanningen in 2026 is het faillissement van drie niet-bancaire financiële instellingen (2 Amerikaanse en 1 Engelse) eind 2025 en begin 2026. Zij zouden zich schuldig hebben gemaakt aan onder meer oplichting van banken bij objectfinanciering. Zij zouden valse verklaringen en vervalste financiële stukken hebben verstrekt aan banken om leningen te ontvangen. Aldus zouden zij op heimelijke wijze activa meerdere malen als onderpand hebben verstrekt voor bankleningen. De stukken van het Amerikaanse O.M. noemen dubbele en zelfs driedubbele verpanding van dezelfde activa. Dus uiteindelijk ontstaat er een discrepantie tussen het ontvangen krediet en de daadwerkelijke waarde van het onderpand. In het geval van de Engelse (hypotheekverstrekkende) instelling werd in een burgerrechtelijke vordering gewezen op een discrepantie tussen onderpand en krediet van bijna EUR 1,7 miljard. De algemeen-directeur is op de vlucht. De bestuurders van de Amerikaanse financiële instellingen zijn vervolgd.

De vermogensbeheerders die hadden belegd in de Engelse instelling hebben flinke verliezen geleden op hun balans en koers. De banken van de Amerikaanse instellingen ook. De grootste Amerikaanse bank heeft USD 170 miljoen verloren en afgeschreven in het derde kwartaal van 2025 in verband met één van de Amerikaanse instellingen. Een andere Amerikaanse bank nam een verlies van USD 178 miljoen. Een Engelse grootbank nam een verlies van USD 150 miljoen in verband met dezelfde instelling.

De rol van de bovengenoemde drie banken is nu onderwerp van een Amerikaanse massavordering van de getroffen beleggers, vermogensbeheerders. De vraag is hoe de banken alle alarmsignalen van oplichting en vervalsing hebben kunnen missen omwille van de commissies en gelden die zij aan de Amerikaanse niet-bancaire instellingen konden verdienen, terwijl zij door accountants waren geïnformeerd over meerdere ongeregeldheden in de boeken.

Waar komen deze beleggers vandaan? De door de instellingen verstrekte privéleningen werden door de banken in een ingewikkeld proces gebundeld en aan hen verkocht als effecten. Die riskante effecten met hoog rendement hadden een waarde van USD 230 miljoen maar nu, nadat de oplichting met verpanding bekend is geworden, nog maar een paar centen. De belegger ontvangt hoger rendement vanwege hogere beleggingsrisico’s, wordt vaak gezegd, maar de vraag is of oplichting met verpanding tot de beleggingsrisico’s hoort. In de stukken waarin de effecten werden aangeboden, lazen de beleggers niets over de ongeregeldheden, terwijl zij dat wel hadden willen weten, aldus de massavordering.

Drie faillissementen in ongeveer dezelfde periode in dezelfde sector waarbij sprake schijnt te zijn geweest van oplichting. Is dat toeval of een patroon? U mag het zeggen. De schaduw in schaduwbankieren, dus de duistere hoek waar het licht van het toezicht niet valt, kan het wellicht aantrekkelijk maken voor dit soort praktijken juist omdat er geen toezicht is. Zijn we weer terug bij dezelfde situatie als in de aanloop naar de financiële crisis van 2008, ditmaal niet veroorzaakt door de bancaire sector maar door de niet-bancaire sector, waarbij de risico’s van riskante leningen zich verwezenlijken? Wordt het weer een systeemprobleem vanwege de betrokkenheid van systeembanken? Of zijn het losse incidenten die met een sisser en een diepe zucht aflopen? U mag het zeggen.

Voor alles over Amerikaanse beurzen, beurshandel, buitenbeurshandel, flitshandel, toezichthouders, algoritmische effectenhandel, Wet effectenhandel en nadere regelgeving, oplichtingsverbod, marktinstortingen en nog veel meer, zie het boek Duistere handelsplatforms en het recht van Amerika: toezichthouders, rechters, institutionele en particuliere beleggers, optimale uitvoering.

Veel dank voor uw bezoek. Bij Plus Ultra hechten wij veel waarde aan de kwaliteit van juridische vertalingen. Wij waarderen onze cliënten ten zeerste en delen graag onze juridische en vertaalkundige vakkennis met u. Veel dank voor de donaties en voor het delen van Plus Ultra met anderen voor wie dit nuttig kan zijn. Het is door uw steun dat Plus Ultra gratis een bijdrage kan leveren aan onze geliefde mensen met waardevolle meertalige hulp en juridische en taalkundige artikelen en ook nuttige toeristische informatie en beelden. Nogmaals hartelijk dank voor uw steun en wij hopen u snel weer te zien.

U zult zien dat onze naam, ideeën en publicaties worden gekopieerd of iets soortgelijks wordt gemaakt of geprobeerd. Plus Ultra herkent u aan de inhoud.

© Plus Ultra Juridische Vertalingen & Uitgeverij. Alle rechten voorbehouden.