Plus Ultra | Strafrecht en strafprocesrecht
Een moordzaak. Doodserieus. De partijen vechten een bittere strijd door tot aan de cassatierechter. Tegen de verdachte, een jonge vrouw, is levenslang geëist. Haar leven hangt er letterlijk van af.
Het begon met een bestuurder die zo hard door rood rijdt dat hij een grote vrachtwagen omver botst. Ongeacht de olie en rook die uit zijn sissende voertuig komen, stapt hij wankel en mompelend weer achter het stuur. Een agent beveelt hem te stoppen, maar hij rijdt weg. Gelukkig heeft hij het in elk geval overleefd.
Wat er daarna gebeurt, is onduidelijk vanwege tegenstrijdige verklaringen, ook van getuigen. Volgens het Openbaar Ministerie (“O.M.”) zet verdachte de achtervolging in, rijdt hem klem, stapt uit en spreekt hem aan bij zijn raam. Wat wel zeker is, is dat zij een vuurwapen heeft en hij het niet overleeft.
De verdediging heeft in eerste aanleg een belangrijke, pijnlijke fout gemaakt die wellicht tot een andere uitkomst van de zaak had kunnen leiden voor het ten laste gelegd feit van wederrechtelijke vrijheidsberoving (klemrijden met een vuurwapen). Verdachte wil dus na veroordeling een nieuw proces, vanwege de slechte rechtsbijstand van haar advocaat. Het O.M. verzet zich tegen dat herzieningsverzoek. Nadat het O.M. het slotwoord heeft gevoerd ter zitting van 18 maart 2026 en wil gaan zitten, heeft de President van de Hoge Raad nog één laatste vraag.
“Voordat u gaat zitten, is er nog één punt waarover ik nog vragen heb, helaas. Bij het nalezen van de uitspraak in eerste aanleg waarin het herzieningsverzoek wordt afgewezen, waren in elk geval vijf verwijzingen naar niet-bestaande zaken te lezen en ook minimaal vijf andere verwijzingen naar zaken die geen steun bieden voor de stellingen waarvoor de verwijzingen waren bedoeld, met inbegrip van drie aanhalingen die niet bestaan. Wat ik heb begrepen, is dat u de afwijzende uitspraak heeft opgesteld voor de feitenrechter. Stonden die verwijzingen in de versie van de uitspraak die u heeft voorgelegd aan de feitenrechter?”
De Officier van Justitie is verrast. Zij had die vraag niet verwacht. Zeker niet ter zitting bij de cassatierechter. Zij had namelijk de conceptuitspraak geschreven die de feitenrechter uiteindelijk heeft overgenomen, inclusief niet-bestaande verwijzingen. Toch ontkent zij: “Nee, Edelhoogachtbare, volgens mij niet. Ik heb inderdaad wel een conceptuitspraak geschreven. Die uitspraak is gereviseerd”. Met andere woorden, de conceptuitspraak zou zijn gewijzigd door de feitenrechter.
De raadsheer vraagt door: “Stonden die verwijzingen naar niet-bestaande zaken dan wel in uw oorspronkelijke vordering tot afwijzing van het herzieningsverzoek?”
Dan, terwijl zij door haar papieren bladert, valt een stilte die zo lang en luid is dat het besef, ongemak en de zorgen te horen zijn. “Uw Edelhoogachtbare, niet dat ik weet, maar ik zoek het graag voor u uit en kan een aanvullend processtuk bij Uw Raad indienen.”
De cassatierechter neemt geen genoegen met haar antwoorden en eist volledige uitleg van haar in een beëdigde verklaring binnen 10 dagen.
Op 27 maart 2026 dient de Officier van Justitie haar aanvullend processtuk en beëdigde verklaring in. In het processtuk biedt zij haar verontschuldigingen aan voor de onjuiste verwijzingen. Deze zouden niet opzettelijk zijn opgenomen. Zij verzoekt om verwijdering daarvan uit de conceptuitspraak. Verwijdering zou geen gevolgen hebben voor de juistheid van de stellingen van het O.M. noch van de einduitspraak in eerste aanleg.
In haar beëdigde verklaring schrijft zij dat zij de verwijzingen had overgenomen van kunstmatige intelligentie, maar niet had gecontroleerd. De niet-bestaande verwijzingen waren niet bedoeld om de gerechten te misleiden of onjuistheden — dus valse verklaringen onder ede — te uiten. Zij zou in 22 jaar nog nooit een tuchtklacht of -maatregel hebben ontvangen. Zij zal voortaan verwijzingen beter (laten) controleren. Haar oprechte verontschuldigingen.
“As a result of these filings, we have been sidetracked from our obligation of resolving the merits of [the] appeal and have had to devote significant time and resources to the discovery of this misconduct and deciding what to do about it.”
Payne v. The State, No. S26A0459, (Ga. May 5, 2026)
Uiterst geschokt zag de Hoofdofficier van Justitie, haar leidinggevende, dit allemaal gebeuren tijdens de zitting. Zij biedt bij brief van 27 maart 2026 formeel haar verontschuldigingen aan de cassatierechter aan. Daarin meldt zij ook dat het parket betrokkene heeft geschorst en een tuchtrechtelijke klacht tegen haar heeft ingediend, omdat oneerlijkheid, ook ter zitting, in strijd is met het kantoorbeleid.
Zij heeft met de familie van het slachtoffer gesproken over de schending van het kantoorbeleid door betrokkene en de familie ervan verzekerd dat haar parket er hard aan zal werken om de integriteit van de veroordeling te beschermen. Hoewel de gewraakte stukken niet voldeden aan de strenge normen van haar parket, is de Hoofdofficier er nog steeds van overtuigd dat de veroordeling strookt met de feiten en de wet. Ook bericht de Hoofdofficier dat zij het kantoorbeleid specifiek op het gebruik van kunstmatige intelligentie zal aanscherpen.
These filings […] contain multiple case citations which either do not exist, or which exist but do not support the propositions of law for which they are cited. While we have no rule against the responsible use of artificial intelligence software by attorneys, citing cases that do not exist or do not support the proposition for which they are cited is a violation of this Court’s rules and falls far beneath the conduct we expect from Georgia lawyers. […] Given the substantial number of wholly inaccurate case citations found in these filings, and the fact that counsel for the State did not independently verify the accuracy of these citations, the matter poses a serious concern for us and for the integrity of these proceedings and calls for us to exercise our inherent authority to control these proceedings in the furtherance of justice, as well as the authority granted to us by [law] to sanction attorneys who violate our rules.
Payne v. The State, No. S26A0459, (Ga. May 5, 2026)
De problemen met onjuiste informatie van kunstmatige intelligentie zijn ernstig en wijdverbreid. Meerdere gevallen van onjuist gebruik in de Amerikaanse en Engelse advocatuur hebben geleid tot tuchtrechtelijke maatregelen. Nederland kent ook gevallen van onjuist gebruik. Op staatsniveau en federaal niveau is dit binnen het Amerikaanse O.M. nieuw.
Net als bij vertalingen door kunstmatige intelligentie geldt bij juridisch onderzoek door kunstmatige intelligentie altijd goed de waarschuwing lezen die in kleine lettertjes erbij staat. Altijd. Als de kunstmatige “vriend(in)” — zij het Aad het praatapparaat of Katrine de praatmachine — is geprogrammeerd om alles te zeggen wat de menselijke “geliefde” wil horen (“Aaw, wat lief”), dan kan die vast ook wel een strafvordering voor een moord, met jurisprudentie en al, bij elkaar ijlen. De reden voor een gevangenisstraf wordt dan niet het plegen van een delict, maar een verzinsel van kunstmatige intelligentie.
Bij Plus Ultra hechten wij veel waarde aan de kwaliteit van juridische vertalingen. Wij waarderen onze cliënten ten zeerste en delen graag onze juridische en vertaalkundige vakkennis met u.
Veel dank voor de donaties en voor het delen van Plus Ultra met anderen voor wie dit nuttig kan zijn.
Hier kunt u zich gratis inschrijven voor Plus Ultra’s nieuwsberichten.
Neem een gratis abonnement op Plus Ultra’s YouTube voor adembenemende plaatsen en onvergetelijke ervaringen.
U zult zien dat onze naam, ideeën en publicaties worden gekopieerd of iets soortgelijks wordt gemaakt of geprobeerd. Plus Ultra herkent u aan de inhoud.
© Alle rechten voorbehouden. Plus Ultra Juridische Vertalingen, Wetgeving & Uitgeverij.
